Información
Noticia destacada de Galicia

Primeiro estudo global sobre como afectan aos ríos de Galicia as plantacions de eucalipto.

Información
Galicia 07 Enero 2019 306 votos
1 1 1 1 1 1 1 1 1 1

 

Feijóo a través da Xunta proxecta 25.000 hectáreas máis de eucalipto mentres o Comité Científico de Medio Ambiente cualifícao como especie invasora

 Un equipo de investigadores de diversas institucións da Península Ibérica, América do Sur e África liderado por Verónica Ferreira, do Centro de Ciencias do Mar e o Medio Ambiente (MARE) da Universidade de Coimbra (Portugal), realizou por primeira vez unha avaliación dos efectos das plantaciones de eucalipto nos arroios de diferentes rexións do mundo.

 

En España foi nos anos 40, trala Guerra Civil, cando se impulsou a plantación de eucaliptos como método para substituir os bosques de España.

O franquismo consideraba que o norte de España era crucial para garantir o fornezo de materia prima á futura industria española de celulosa.

Así, o Patrimonio Forestal do Estado (PFE) foi o organismo que impulsou a plantación masiva de especies de crecemento rápido en terreos expropiados.

O dictame sinala os efectos nocivos do eucalipto sobre o medio "estudos levados a cabo en plantaciones de E. globulus tanto en España como en Portugal demostran o empobrecimiento das cadeas tróficas de descomponedores acuáticos cando as follas caen nos ríos".

 

 O eucalipto (xénero Eucalyptus) é orixinario de Australia, pero as plantaciones desta especie ocupan actualmente máis de 20 millóns de hectáreas en todo o mundo, esencialmente entre as latitudes 35 grados norte e 35 grados sur. Os efectos destas plantaciones no funcionamento dos arroios foron estudados ao longo dos últimos 30 anos sobre todo na Península Ibérica, o que limita o coñecemento real dos efectos que estas plantaciones poden ter no funcionamento dos arroios doutras rexións onde o clima, a vegetación nativa e as comunidades acuáticas difieren.

 "Os arroios que atravesan os bosques están polo xeral en sombra e por iso os organismos acuáticos dependen en gran medida das follas da vegetación ribeirega. No auga, estas follas liberan nutrientes que quedan dispoñibles para outros organismos como algas, bacterias e hongos", explica a DiCYT Ferreira. Algúns organismos acuáticos como os invertebrados trituradores aliméntanse directamente das follas e promueven a liberación de partículas que serven de alimento a invertebrados colectores. Estes invertebrados, á súa vez, serven de alimento a predadores como ninfas de libélula e peces.

 Así, o bo funcionamento das comunidades acuáticas depende do fornezo adecuado de follas e da súa utilización polos organismos acuáticos (proceso que se denomina descomposición). "Os cambios no bosque poden levar a cambios na cantidade de follas, o que pode crear desequilibrios nas comunidades acuáticas e na capacidade dos arroios de proporcionar servizos ás poboacións humanas como auga de boa calidade ou peixe", precisa a investigadora.

 Para coñecer mellor como afectan as plantaciones de eucalipto aos arroios de diferentes rexións, os investigadores evaluaron o funcionamento de arroios localizados en plantaciones de eucalipto en comparación con arroios semellantes pero que atravesaban bosques nativos. A descomposición das follas utilizouse como indicador do funcionamento do arroio, xa que os cambios neste proceso suxiren un impacto negativo.

 Estudos anteriores na Península Ibérica mostraron que a descomposición das follas nos arroios de eucaliptal era en xeral máis lenta que en arroios de bosque típico. Nos arroios fóra da Península Ibérica analizados, o efecto das plantaciones varía entre rexións e depende do tipo de organismo descomponedor (só microorganismos ou microorganismos e invertebrados).

 "Así, non é posible facer generalizaciones sobre o efecto das plantaciones de eucalipto no funcionamento dos arroios, xa que teñen que ser considerados os factores climáticos, o tipo de vegetación nativa e o tipo de comunidade acuática", precisa a autora principal. "Este estudo subliña a necesidade de evaluar os efectos das plantaciones nos arroios tendo en conta as características locais. Débese facer un esforzo por conservar a vegetación ribeirega nativa xunto aos arroios para mitigar os efectos das plantaciones", conclúe.


 Ademais do Centro de Ciencias Mariñas e Ambientais (MARE), participan no traballo a Universidade do País Vasco, Ikerbasque (Fundación Vasca para a Ciencia), a Universidade James Cook (Australia), a Universidade da República (Uruguay), a Universidade de Temuco (Chile), a Universidade de Concepción (Chile), a Universidade de Brasilia (Brasil), a Universidade Rexional Integrada do Alto Uruguay e As Misións (Brasil), a Universidade Egerton (Kenia) e a Universidade Comunitaria da Rexión de Chapecó (Brasil). (Fonte: CGP / DICYT)

O Comité Científico de Flora e Fauna Silvestres do Ministerio de Agricultura, Pesca e Medio Ambiente acaba de publicar un dictame que recomenda a inclusión do eucalipto no Catálogo Estatal de Especies Exóticas e Invasoras. A resolución, adoptada por unanimidad, responde a unha consulta realizada en setembro polo Concello de Teo, que o pasado ano aprobou unha moción contra a eucaliptización que entre outras medidas demandaba do Ministerio a consideración de "especie invasora" para esta árbore. O dictame inclúe nos seus recomendaciones a todas as variedades de eucalipto, desde a globulus á nitens, e suxire "extremar a precaución con novas introducións e plantaciones", levar a cabo "un seguimiento local" e realizar "medidas de erradicación antes de que se produza a invasión, sempre que se observe naturalización de calquera especie de Eucalyptus no noso territorio".

 O dictame analiza os efectos nocivos do eucalipto sobre o medio, sinalando por exemplo que "estudos levados a cabo en plantaciones de E. globulus tanto en España como en Portugal demostran o empobrecimiento das cadeas tróficas de descomponedores acuáticos cando as follas caen nos ríos". Afirma tamén que provocan unha "alteración das propiedades físico-químicas, bioquímicas e microbiológicas do chan", así como "perda de biodiversidade tanto vegetal como animal", aumentando o risco de instalación doutras invasoras. Alerta igualmente da súa "capacidade para colonizar espazos abertos, especialmente en escenarios post-incendio forestal, desprazando ás colonizadoras autóctonas" e, igualmente, de que implica un elevado risco de incendios pola acumulación de follas e a presenza de aceites inflamables.

 O texto recorda que "as especies E. camaldulensis e E. globulus son consideradas invasoras a nivel mundial, concretamente en Europa e América" e engade que "no noso territorio constatouse desde comezos do século XXI que tanto E. camaldulensis como E. globulus presentan un comportamento invasor manifesto e que son especies moi perigosas para os ecosistemas forestales naturais e semi-naturais, aínda que o seu dispersión sexa local". "En resumo, todas as especies exóticas do xénero Eucalyptus alteran a biodiversidade no medio transformado. Por todo iso, considérase que todas, tanto cultivadas como naturalizadas no noso país, son especies transformadoras do medio polos impactos causados na composición e diversidad das especies nativas", conclúe.

 O documento subliña a "naturalización e invasión" de seis especies de eucalipto no Estado español, chamando a atención sobre todo sobre os efectos das variedades camaldulensis e globulus. Así mesmo, o informe fai unha análise concreta do risco xerado polas variedades camaldulensis, globulus, gunnii, nitens e sideroxylon, nunha escala de peligrosidad que vai desde -14 ata 29 e na que se considera que existe perigo de invasión si o indicador supera os 6 puntos. A puntuación para camaldulensis é de 26 a do globulus é de 24, a de nitens é de 15, a de sideroxylon é de 10 e a de gunnii é de 7. Polo tanto, conclúe que "todas elas posúen risco de invasión no noso territorio, especialmente alto no caso de E. camaldulensis, E. globulus e E. nitens, estas tres destinadas á explotación forestal".

 Finalmente, o dictame recomenda incorporar ao Catálogo de Especies Exóticas "todas as especies de Eucalyptus naturalizadas en España polo seu carácter invasor e capacidade transformadora do medio, e recoméndase extremar a precaución con calquera outra especie deste xénero cuxo destino sexa a explotación forestal debido ao alto risco de invasión". O texto suxire, igualmente, "unha xestión profesionalizada das explotacións forestales de Eucalyptus que garanta o control da explotación evitando a naturalización e invasión fose do territorio dedicado a tal fin e levando a cabo tarefas de erradicación en caso de producirse a naturalización". "A recuperación de hábitats naturais é a mellor medida a medio e longo prazo para evitar a invasión de Eucalyptus na contorna", conclúe.

 A organización ecologista ADEGA pregúntase nunha nota de prensa "a que esperan Xunta e Ministerio para incluír o eucalipto no Catálogo de EEI e comezar a erradicarlo"", denunciando que a pesar "das cada vez máis numerosas evidencias científicas que mostran o carácter invasor e potencialmente perigoso para o medio natural do eucalipto", tanto o Ministerio como a Xunta "seguen facéndolle o xogo á patronal pastero-energética".

 Este non é o primeiro dictame que cualifica algunha variedade de eucalipto como especie invasora. Xa no 2011 as variedades camaldulensis e globulus foron incluídas como especies exóticas con potencial invasor en Canarias e en 2012 un dictame do Comité Científico recomendou a incorporación, igualmente, da variedade nitens. Con todo, en 2013 un decreto do Goberno central anuló as disposicións anteriores, quedando fose do Catálogo estas tres variedades. ADEGA alerta destas e outras "ferramentas utilizadas polos políticos amigos do eucalipto para amnistiar a esta especie".

 A Xunta propón incrementar o eucalipto en 25.000 hectáreas

 O mesmo día no que se coñecía este dictame, a Xunta presentou no Parlamento galego a súa proposta de revisión do Plan forestal de 1992, un documento que traza o futuro do monte galego para os próximos 20 anos. Ata 2038 o Goberno galego prevé que continúe incrementándose a superficie ocupada por masas de eucalipto (unhas 25 mil hectáreas máis que na actualidade).

 Todo iso malia as críticas que desde entidades sociais e ámbitos académicos véñense lanzando desde fai décadas, alertando (como fai o dictame do Comité Científico do Ministerio) dos negativos efectos que a expansión do eucalipto ten para o medio ambiente, incrementando ademais a peligrosidad dos incendios forestales.

 A superficie de eucalipto aumentou un 65% en Galicia entre 2001 e 2017, superando xa as 300.000 hectáreas (307.984), unha cifra que se sitúa moi por encima da extensión máxima que o Plan Forestal de Galicia de 1992 fixaba para o ano 2032 (245.000 hectáreas). Agora a Xunta prevé aumentar esta cantidade en 25.000 hectáreas máis. 65.000 hectáreas corresponderán á variedade nitens, máis resistente ao frío que a variedade máis común en Galicia, o globulus, e polo tanto con maior capacidade para estenderse por encima dos 400 metros

 O director xeral de Ordenación Forestal, Tomás Fernández-Couto, defende que a proposta da Xunta é "valente e xenerosa coa produción sostenible de madeira". E afirma que "controla" a expansión do eucalipto "sen demonizarlo" porque xera "un volume de rendas importantes para un sector relevante da poboación galega".

 Desde o ano 1986, a superficie total ocupada por masas de eucaliptos (como única especie ou mesturada con outras) pasou das 258 mil hectáreas de 1986 ás 454 mil da actualidade. Para o ano 2038, a Xunta espera que a superficie ocupada por eucaliptos e piñeiros (outra especie que xera efectos negativos na contorna) sumaría 855 mil hectáreas, 974 mil si engadímoslle as masas mixtas que comparten con frondosas. Isto representaría o 63,4% da superficie arboredo total. E o 48% da superficie total do monte galego.

https://caumas.org/wp-content/uploads/2015/05/LOS-EUCALIPTOS-EN-GALICIA.pdf

lineaazul 1600

Otros articulos relacionados.....

A CIG súmase á campaña "Mañá podes ser ti" promovida por...

O evento, que terá lugar o vindeiro sábado, 19 de xaneiro,...

Día 16, 17 y 18 (continuación). P.A. 14/17. 9.30 horas. Estafa....

AUDIENCIA PROVINCIAL DE A CORUÑA

Sección primera.

Días,...